De oorsprong van leven

Prehistorie & Paleontologie

109 organismen uit 11 geologische tijdvakken, waaronder 47 dinosauriërs, verdeeld over 16 groepen. Bekende iconen staan naast minder bekende, maar wetenschappelijk cruciale soorten.

Geologische tijdbalk
Groep
Groep
Dinosauriërclade
Dinosauriërclade
109 van 109 organismen

Kaarttextures laden; de vorige reconstructie blijft staan...

Vindplaatsen op de huidige aardbol · 124 markers

Iconische fossielen13

Beroemde afzonderlijke vondsten – van Sue en Lucy tot het 'Grote dier van Maastricht'. Gouden markers op de kaart tonen waar ze gevonden zijn.

  • SueIconisch fossiel

    Sue

    Tyrannosaurus rex · FMNH PR 2081

    Gevonden in 1990 door Sue Hendrickson

    Hell Creek-formatie bij Faith, South Dakota

    Museum: Field Museum, Chicago

    Een van de grootste en meest complete skeletten van Tyrannosaurus rex, voor meer dan 90 procent teruggevonden. Na een juridische strijd over het eigendom werd Sue in 1997 geveild voor 8,3 miljoen dollar – destijds het hoogste bedrag ooit betaald voor een fossiel.

    Afbeelding: Evolutionnumber9 · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

  • De Berlijnse ArchaeopteryxIconisch fossiel

    De Berlijnse Archaeopteryx

    Archaeopteryx · MB.Av.101

    Gevonden in 1875 door boer Jakob Niemeyer

    Blumenberg bij Eichstätt, Beieren

    Museum: Museum für Naturkunde, Berlijn

    Het mooiste exemplaar van de 'oervogel', met een complete schedel en uitgespreide vleugels vol veerafdrukken, gevonden in 1874 of 1875. De boer die het vond, verkocht het naar verluidt om een koe te kunnen kopen; de aankoop voor Berlijn werd later gefinancierd door Werner von Siemens.

    Afbeelding: H. Raab ( User: Vesta ) · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

  • Lucy (Dinkʼinesh)Iconisch fossiel

    Lucy (Dinkʼinesh)

    Australopithecus afarensis (Lucy) · AL 288-1

    Gevonden in 1974 door Donald Johanson en zijn team

    Hadar, Afar

    Museum: Nationaal Museum van Ethiopië, Addis Abeba

    Ongeveer 40 procent van het skelet van een vrouwtje dat zo'n 3,2 miljoen jaar geleden leefde: kleine hersenen, maar al rechtop lopend. Ze werd genoemd naar het Beatles-nummer 'Lucy in the Sky with Diamonds', dat die avond in het kamp steeds opnieuw werd gedraaid.

    Afbeelding: 120 · CC BY 2.5 · Wikimedia Commons

  • De vechtende dinosauriërsIconisch fossiel

    De vechtende dinosauriërs

    Velociraptor

    Gevonden in 1971 door een Pools-Mongoolse expeditie

    Tugrikin Shireh, Gobi

    Museum: Instituut voor Paleontologie, Ulaanbaatar

    Een Velociraptor en een Protoceratops die samen werden begraven terwijl ze met elkaar vochten: de klauw van de roofdinosauriër in de hals van de planteneter, zijn arm in de bek van zijn tegenstander. Het is direct bewijs van een gevecht tussen dinosauriërs; hoe ze zo bewaard bleven, door een zandstorm of een instortend duin, is omstreden.

    Afbeelding: Yuya Tamai from Gifu, Japan · CC BY 2.0 · Wikimedia Commons

  • De iguanodons van BernissartIconisch fossiel

    De iguanodons van Bernissart

    Iguanodon

    Gevonden in 1878 door mijnwerkers van de steenkoolmijn van Bernissart

    Bernissart, Henegouwen

    Museum: Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen, Brussel

    In 1878 stuitten mijnwerkers op 322 meter diepte op tientallen skeletten van Iguanodon – de eerste complete skeletten van deze dinosauriër. De opgestelde exemplaren in Brussel bepaalden decennialang hoe de wereld zich Iguanodon voorstelde.

    Afbeelding: Aimé Rutot (museum curator in 1882, geologist) · Public domain · Wikimedia Commons

  • Het 'Grote dier van Maastricht'Iconisch fossiel

    Het 'Grote dier van Maastricht'

    Mosasaurus · MNHN AC 9648

    Gevonden in 1778 door groevewerkers in de Sint-Pietersberg

    Sint-Pietersberg, Maastricht

    Museum: Muséum national d'Histoire naturelle, Parijs

    Deze enorme schedel uit een kalkgroeve bij Maastricht werd eerst voor een krokodil of walvis gehouden. Na het beleg van Maastricht in 1794 namen Franse revolutionairen het fossiel mee naar Parijs, waar Georges Cuvier liet zien dat het om een uitgestorven reuzenhagedis ging. In 1822 kreeg het dier de naam Mosasaurus, naar de Maas.

    Afbeelding: Barthélemy Faujas de Saint-Fond and diverse draughtsmen and engravers · Public domain · Wikimedia Commons

  • Mary Annings PlesiosaurusIconisch fossiel

    Mary Annings Plesiosaurus

    Plesiosaurus

    Gevonden in 1823 door Mary Anning

    Lyme Regis, Dorset

    Museum: Natural History Museum, Londen

    Op 10 december 1823 vond Mary Anning het eerste complete skelet van Plesiosaurus, een zeereptiel met een ongekend lange nek van 35 wervels. Georges Cuvier vermoedde eerst een vervalsing, maar de Geological Society stelde in 1824 vast dat het skelet echt was; Cuvier gaf later toe dat hij zich had vergist.

    Afbeelding: Credited to 'Mr. Grey' in Crispin Tickell's book 'Mary Anning of Lyme Regis' (1996) · Public domain · Wikimedia Commons

  • De Suncor-nodosaurusIconisch fossiel

    De Suncor-nodosaurus

    Borealopelta · TMP 2011.033.0001

    Gevonden in 2011 door machinist Shawn Funk

    Millennium-mijn bij Fort McMurray, Alberta

    Museum: Royal Tyrrell Museum, Drumheller

    Deze gepantserde dinosauriër werd in 2011 in een oliezandmijn ontdekt en lijkt eerder een beeld dan een skelet: pantser, huid en zelfs de maaginhoud zijn bewaard. Technicus Mark Mitchell werkte zes jaar aan het vrijprepareren; de soort is naar hem vernoemd.

    Afbeelding: ケラトプスユウタ · CC BY-SA 4.0 · Wikimedia Commons

  • DippyIconisch fossiel

    Dippy

    Diplodocus · CM 84

    Gevonden in 1899 door het team van William Reed

    Sheep Creek bij Medicine Bow, Wyoming

    Museum: Carnegie Museum of Natural History, Pittsburgh

    Het origineel van wat het beroemdste dinosaurusskelet ter wereld werd. Andrew Carnegie liet gipsafgietsels maken en schonk die aan grote musea in onder meer Europa; het Londense exemplaar stond van 1905 tot 2017 in de hal van het Natural History Museum.

    Afbeelding: ScottRobertAnselmo · CC BY-SA 3.0 · Wikimedia Commons

  • Sophie de StegosaurusIconisch fossiel

    Sophie de Stegosaurus

    Stegosaurus · NHMUK PV R36730

    Gevonden in 2003 door Bob Simon

    Red Canyon Ranch bij Shell, Wyoming

    Museum: Natural History Museum, Londen

    Het best bewaarde Stegosaurus-skelet ooit: voor 85 procent compleet, met 360 botten. Het dier werd in 2003 in Wyoming ontdekt, door het Zwitserse Sauriermuseum opgegraven en staat nu in Londen.

    Afbeelding: Susannah Maidment et al. & Natural History Museum, London · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

  • IdaIconisch fossiel

    Ida

    Darwinius ('Ida') · PMO 214.214

    Gevonden in 1983 door een amateurverzamelaar

    Groeve Messel, Hessen

    Museum: Natuurhistorisch Museum, Oslo

    Het fossiel werd in 1983 door een amateur opgegraven en in twee helften apart verkocht, die pas in 2007 weer bij elkaar kwamen. Met afdrukken van vacht en maaginhoud is het een van de completeste fossiele primaten ooit.

    Afbeelding: Jens L. Franzen, Philip D. Gingerich, Jörg Habersetzer1, Jørn H. Hurum, Wighart von Koenigswald, B. Holly Smith · CC BY-SA 2.5 · Wikimedia Commons

  • Turkana BoyIconisch fossiel

    Turkana Boy

    Homo erectus · KNM-WT 15000

    Gevonden in 1984 door Kamoya Kimeu

    Nariokotome, Turkanameer

    Museum: Nationaal Museum van Kenia, Nairobi

    Het meest complete skelet van Homo erectus dat ooit is gevonden: een jongen van tussen de 7 en 11 jaar die 1,5 tot 1,6 miljoen jaar geleden leefde. Zijn lange benen en lichaamsbouw laten zien hoe ver de aanpassing aan lopen op twee benen toen al was.

    Afbeelding: Eduard Pop et al. · CC BY 4.0 · Wikimedia Commons

  • Stromers SpinosaurusIconisch fossiel

    Stromers Spinosaurus

    Spinosaurus

    Gevonden in 1912 door Richard Markgraf

    Bahariya-oase

    Museum: Beierse Staatscollectie, München (in 1944 verwoest)

    De eerste resten van Spinosaurus werden in 1912 in de Egyptische Bahariya-oase gevonden en in 1915 door Ernst Stromer beschreven. Ze gingen in 1944 verloren bij een geallieerd bombardement op München: door spanningen met de museumdirecteur, een fervent nazi, waren ze niet in veiligheid gebracht. Lang bleven alleen Stromers tekeningen en foto's over.

    Afbeelding: w:Ernst Stromer · Public domain · Wikimedia Commons