Simone de Beauvoir

Simone de Beauvoir werd op 9 januari 1908 geboren in Montparnasse in Parijs, in een burgerlijk, katholiek gezin. Haar vader Georges was jurist met toneelambities; haar moeder Françoise Brasseur was zeer devoot. De beloofde bruidsschat van haar moeder kwam er niet, waardoor het gezin minder welgesteld was dan verwacht. In 1910 werd haar zus Hélène geboren.

Zij volgde het Cours Désir en studeerde daarna wiskunde, letteren en filosofie in Parijs, onder meer aan de Sorbonne. In 1929 slaagde zij voor de agrégation in de filosofie als tweede, achter Jean-Paul Sartre; zij was destijds de jongste geslaagde. Door dit examen leerde zij Sartre kennen, met wie zij tot zijn dood in 1980 een relatie had.

Van 1931 tot 1943 gaf zij filosofieles op lycées in Marseille, Rouen en Parijs, tot zij van haar schrijverschap kon leven. Zij debuteerde in 1943 met de roman 'L'Invitée' en schreef essays over existentialistische ethiek, waaronder 'Pyrrhus et Cinéas' (1944) en 'Pour une morale de l'ambiguïté' (1947). Zelf beschouwde zij zich niet als filosoof.

In 1949 verscheen 'Le Deuxième Sexe' in twee delen. Zij betoogt dat vrouwen door sociale en historische omstandigheden in de rol van de 'Ander' worden geplaatst. Haar zin 'On ne naît pas femme: on le devient' geldt als een eerste uitwerking van het onderscheid tussen sekse en gender. Zij koppelt de existentialistische gedachte van vrijheid aan de situatie van vrouwen.

Daarnaast schreef zij romans en memoires, zoals 'Les Mandarins' (1954, Prix Goncourt) en 'Mémoires d'une jeune fille rangée' (1958). Zij was verbonden aan het in 1945 opgerichte tijdschrift Les Temps modernes en maakte reizen, onder meer in 1947 door de Verenigde Staten, waarover zij een dagboek publiceerde.

Beauvoir schreef in het Frankrijk van de Derde Republiek, de Duitse bezetting (1940–1944) en de naoorlogse jaren. Na 1945 werd het existentialisme, met de gedachte dat het bestaan aan het wezen voorafgaat, een intellectuele en culturele stroming rond Saint-Germain-des-Prés. Sartre en Beauvoir werkten en ontmoetten vrienden geregeld in cafés als het Café de Flore.

De positie van vrouwen was beperkt: Franse vrouwen kregen pas in 1944 stemrecht, anticonceptie werd in 1967 wettelijk toegestaan en abortus in 1975 onder voorwaarden. Tegen die achtergrond onderzocht 'Le Deuxième Sexe' (1949) huwelijk, moederschap en seksualiteit als sociale instellingen en stelde het de vraag in hoeverre 'vrouwelijkheid' natuurlijk of aangeleerd is.

'Le Deuxième Sexe' werd een gezaghebbende grondtekst van het moderne feminisme. De eerste Engelse vertaling (1953), van de bioloog Howard Parshley, was deels onnauwkeurig en ingekort; pas in 2009–2010 verscheen een volledige vertaling door Constance Borde en Sheila Malovany-Chevallier. Beauvoir noemde zichzelf pas in 1972 publiekelijk feministe.

In de jaren zeventig werd zij actief in de Franse vrouwenbeweging. In 1971 schreef en ondertekende zij het 'Manifest van de 343', waarin 343 vrouwen openbaar verklaarden abortus te hebben gehad, destijds illegaal in Frankrijk. De Veil-wet legaliseerde abortus in 1975 onder voorwaarden; het manifest wordt gezien als een stap op die weg.

Zij nam ook stelling in de Algerijnse onafhankelijkheidsoorlog. Zij schreef een pleidooi voor Djamila Boupacha, een Algerijnse activiste die in de oorlog was gearresteerd, en richtte mee een verdedigingscomité op. Dit leverde haar felle reacties en bedreigingen op en maakte haar tot een zichtbare stem in het publieke debat over de oorlog.

Beauvoir overleed op 14 april 1986 in Parijs, 78 jaar oud, en ligt begraven naast Sartre op de begraafplaats van Montparnasse. Zij ontving onder meer de Prix Goncourt (1954) en de Jeruzalemprijs (1975). Haar relatie met Sartre was levenslang maar niet exclusief en zonder huwelijk of samenwoning; die wordt zowel gezien als een bewust gekozen alternatief als kritisch besproken.

In 1943 werd zij geschorst als lerares na een klacht van de moeder van een voormalige leerlinge; het onderzoek kon geen relatie bevestigen. Haar bevoegdheid werd in 1945 hersteld, maar zij gaf geen les meer. Latere publicaties van brieven en dagboeken en getuigenissen van betrokkenen, onder wie Bianca Lamblin, voedden het debat over haar relaties met jongere vrouwen en de betrouwbaarheid van haar memoires.

In 1977 ondertekende zij, met andere Franse intellectuelen, een petitie in Le Monde die de vrijlating bepleitte van drie gearresteerde mannen die seksuele handelingen met minderjarigen van 12 en 13 jaar hadden gehad; dit is later bekritiseerd. Tegelijk blijft 'Le Deuxième Sexe' een veel gelezen en bediscussieerd werk in de feministische theorie en de filosofie.