Michelangelo Buonarroti

Michelangelo werd op 6 maart 1475 geboren in Caprese, bij Arezzo, waar zijn vader Ludovico tijdelijk een bestuursfunctie bekleedde. De familie had generaties lang als kleine bankiers in Florence gewerkt, maar de bank was mislukt. Kort na zijn geboorte keerde het gezin naar Florence terug, waar hij opgroeide.

Na de dood van zijn moeder in 1481 woonde hij bij zijn verzorgster en haar man, een steenhouwer, in Settignano, waar zijn vader een marmergroeve bezat. In 1488 werd hij leerling van de schilder Domenico Ghirlandaio. Een jaar later kwam hij in de kring van Lorenzo de' Medici, waar hij beeldhouwde en omging met humanistische geleerden.

In 1498–1499 beeldhouwde hij in Rome de Pietà en in 1501–1504 in Florence de marmeren David, gemaakt uit een groot blok waaraan eerder andere beeldhouwers waren begonnen. In 1505 riep paus Julius II hem naar Rome voor zijn grafmonument. Dat project werd herhaaldelijk verkleind en kwam pas in 1545 in een sterk beperkte vorm gereed.

Hoewel hij zichzelf niet als schilder beschouwde, schilderde hij in 1508–1512 het plafond van de Sixtijnse Kapel met scènes uit het boek Genesis. Tussen 1536 en 1541 volgde het Laatste Oordeel op de altaarwand. Voor de familie De' Medici werkte hij in Florence aan een grafkapel en de Laurentiaanse Bibliotheek.

Vanaf 1546 leidde hij als architect de bouw van de Sint-Pieter; hij keerde terug naar een centraal grondplan en ontwierp de koepel. Ook ontwierp hij het Capitool in Rome. Daarnaast schreef hij meer dan driehonderd sonnetten en madrigalen, onder meer voor Tommaso dei Cavalieri, en onderhield hij een vriendschap met de dichteres Vittoria Colonna.

Michelangelo leefde in het Italië van de Renaissance, waar kunst werd besteld door stadsbesturen, gilden, bankiersfamilies als de Medici en pausen. Florence was rond 1490 een centrum van humanistische geleerdheid en van belangstelling voor de klassieke oudheid, waarop zijn werk voortbouwde. Opdrachtgevers bepaalden vaak onderwerp, kosten en tijdschema, wat tot langdurige conflicten kon leiden.

Zijn leven viel in een onrustige tijd: de Franse inval van 1494, de val van de Medici en de opkomst van Savonarola in Florence, de Italiaanse Oorlogen, de Reformatie vanaf 1517 en de plundering van Rome in 1527. In 1528–1529 werkte hij aan de vestingwerken van het belegerde Florence. Na het Concilie van Trente (1545–1563) werd het toezicht op religieuze afbeeldingen aangescherpt.

Michelangelo was al jong beroemd: de Pietà en de David maakte hij vóór zijn dertigste. In 1550 presenteerde Giorgio Vasari zijn werk als hoogtepunt van de herleving van de kunst sinds de oudheid, een visie die lang invloedrijk bleef. Zijn opdrachtgevers waren onder meer paus Julius II, de Medici en later paus Paulus III.

Zijn nadruk op de krachtige, gespierde menselijke figuur werd door veel kunstenaars nagevolgd en droeg bij aan het maniërisme. Het Laatste Oordeel kreeg al tijdens zijn leven kritiek vanwege de naaktheid van veel figuren. Zijn ontwerp voor de Laurentiaanse Bibliotheek en voor de Sint-Pieter beïnvloedde latere architecten.

Michelangelo overleed op 18 februari 1564 in Rome, 88 jaar oud. Zijn lichaam werd naar Florence overgebracht en in de Santa Croce begraven, zoals hij had gewild. De koepel van de Sint-Pieter werd na zijn dood met aanpassingen voltooid. Op grond van besluiten rond het Concilie van Trente kreeg zijn leerling Daniele da Volterra opdracht naakte delen van het Laatste Oordeel te bedekken.

Al tijdens zijn leven verschenen biografieën van Vasari (1550) en Condivi (1553), de laatste met zijn medewerking. Een uitgave van zijn gedichten uit 1623 paste voornaamwoorden aan; latere edities herstelden de tekst. Over de interpretatie van zijn liefdespoëzie aan mannen verschillen onderzoekers: sommigen lezen die als uiting van persoonlijke gevoelens, anderen binnen de conventies van de renaissancecultuur.