Michael Wittmann

Michael Wittmann werd op 22 april 1914 geboren in Vogelthal, een dorp bij Dietfurt in de Opper-Palts in Beieren, als zoon van een boer. Hij groeide op in een agrarische omgeving en werkte na school op de boerderij. In 1934, kort na de machtsovername door de nazi's, nam hij dienst in het Duitse leger.

In oktober 1936 liet hij zich inschrijven bij de SS-eenheid in Ingolstadt; in april 1937 stapte hij over naar de SS-Verfügungstruppe, de gewapende tak van de SS waaruit later de Waffen-SS voortkwam. Vanaf april 1938 werd hij opgeleid bij de Leibstandarte SS Adolf Hitler, oorspronkelijk Hitlers lijfwacht, die in de oorlog uitgroeide tot een pantserdivisie.

In het voorjaar van 1941 ging zijn eenheid naar het oostfront voor Operatie Barbarossa. Wittmann voerde een StuG III-aanvalsgeschut en later een Panzer III aan. In 1943 commandeerde hij een Tiger I en leidde hij in de Slag om Koersk een peloton van vier Tigers; op de eerste dag werden aan zijn bemanning acht tanks en zeven antitankkanonnen toegeschreven. In november 1943 vocht hij bij tegenaanvallen rond Zjytomyr.

In januari 1944 ontving hij het Ridderkruis en kort daarna het Eikenloof, voor een geclaimd totaal van 117 tanks. Duitse vernietigingen werden echter per eenheid geregistreerd en zijn moeilijk aan één persoon toe te schrijven. In april 1944 werd hij compagniescommandant in de zware SS-Panzer-Abteilung 101, die na de Geallieerde landing in Normandië van Beauvais naar het front werd gestuurd.

Op 13 juni 1944 viel Wittmann bij Villers-Bocage met zijn Tiger een Britse colonne van de 7e Pantserdivisie aan. In minder dan een kwartier vernietigde zijn bataljon 13 à 14 tanks, twee antitankkanonnen en 13 à 15 andere voertuigen, het merendeel toegeschreven aan Wittmann, voordat zijn eigen tank werd uitgeschakeld. Hij werd bevorderd tot SS-Hauptsturmführer en kreeg op 22 juni de Zwaarden bij het Ridderkruis.

De Waffen-SS was de gewapende tak van de SS, de nazi-organisatie die verantwoordelijk was voor terreur, concentratiekampen en de Holocaust. De Leibstandarte, waarin Wittmann tot 1944 diende, was betrokken bij oorlogsmisdaden, zoals de moord op Britse krijgsgevangenen bij Wormhoudt in 1940; na Wittmanns dood volgde in december 1944 het bloedbad bij Malmedy door een gevechtsgroep van dezelfde divisie.

Aan het oostfront voerde Duitsland een vernietigingsoorlog tegen de Sovjet-Unie, met miljoenen burgerslachtoffers. De nazipropaganda zocht in 1943–1944 naar helden om tegenslagen te verdoezelen; korpscommandant Sepp Dietrich bevorderde Wittmann als boegbeeld van de Waffen-SS. De Tiger I gaf met zijn 88-millimeterkanon en dikke pantsering een groot voordeel in afzonderlijke gevechten, maar was duur en technisch kwetsbaar.

De aanval bij Villers-Bocage verstoorde Operatie Perch, de Britse poging om Caen via de flank te omtrekken. De Britten trokken zich terug en hielden de slag lang voor een zware nederlaag, mede doordat de Duitse propaganda gemanipuleerde foto's en een radiotoespraak van Wittmann verspreidde. Volgens latere analyses was het resultaat minder eenduidig: ook de Duitsers verloren tanks, en de Britse opmars werd elders voortgezet.

Na de oorlog werd Wittmann een cultfiguur in boeken, tijdschriften en spellen over 'tankassen'. Historicus Stephen Hart spreekt van een gevestigde 'Wittmann-legende', en militair historicus Steven Zaloga noemde hem 'de held van alle nazi-fanboys'. Het boek 'Panzer Aces' (1992) van Franz Kurowski geldt als hagiografisch en ahistorisch; zulke werken droegen bij aan een geromantiseerd beeld van de Waffen-SS.

Op 8 augustus 1944 leidde Wittmann bij Saint-Aignan-de-Cramesnil zeven Tigers in een tegenaanval op Operatie Totalize. De groep werd vanuit twee kanten door Britse en Canadese tanks onder vuur genomen; een granaat drong zijn tank binnen, de munitie ontplofte en de hele bemanning kwam om. Volgens de Duitse propaganda werd hij door jachtbommenwerpers getroffen, maar historici verwerpen dat; vaak wordt Joe Ekins van de 1st Northamptonshire Yeomanry als schutter genoemd.

De bemanning werd in een ongemarkeerd graf begraven. In 1983 vond de Duitse oorlogsgravendienst de resten, waarna Wittmann en zijn bemanning samen werden herbegraven op de Duitse militaire begraafplaats van La Cambe. Historicus John Buckley stelt dat wie al het Duitse succes bij Villers-Bocage aan Wittmann toeschrijft, onkritisch nazipropaganda herhaalt; ook zijn tactische keuzes, zoals de opmars in zijn eentje de stad in, worden bekritiseerd.