Kurt Knispel

Kurt Knispel werd op 20 september 1921 geboren in Salisfeld, een gehucht bij Zuckmantel (nu Zlaté Hory) in het district Freiwaldau, in het Duitstalige grensgebied van Tsjechoslowakije. Hij kwam uit een Duits-Moravisch gezin. Na de school volgde hij een opleiding in een autofabriek, waar ook zijn vader werkte.

Na de annexatie van het Sudetenland door nazi-Duitsland in 1938 vielen de Duitstalige mannen uit de regio onder de Duitse dienstplicht. Op 15 mei 1940 werd Knispel opgeroepen bij een opleidingseenheid voor pantsertroepen in Sagan (Silezië), waar hij op de Panzer I en daarna als richtschutter werd opgeleid. Volgens zijn instructeurs kon hij afstanden opvallend nauwkeurig inschatten.

Vanaf november 1940 diende Knispel als lader en richtschutter op een Panzer IV in Panzer-Regiment 29 van de 12e Pantserdivisie. Met deze divisie nam hij vanaf 22 juni 1941 deel aan de inval in de Sovjet-Unie: de omsingelingsslagen bij Białystok-Minsk en Smolensk en daarna de opmars naar Leningrad. Na het Sovjettegenoffensief van de winter van 1941–1942 werd de zwaar gehavende divisie naar Estland teruggetrokken.

In 1942 vocht hij met de 13e Pantserdivisie in het zomeroffensief 'Fall Blau' richting de Kaukasus; hij werd bevorderd tot Unteroffizier en kreeg het IJzeren Kruis tweede klasse. Na een ziekte volgde hij een opleiding voor de nieuwe Tiger-tank en kwam hij in april 1943 bij de zware Panzer-Abteilung 503, waarmee hij in juli 1943 aan Unternehmen Zitadelle bij Koersk deelnam; daarna kreeg hij het IJzeren Kruis eerste klasse.

Het Wehrmachtbericht van 25 april 1944 meldde dat 'Unteroffizier Knispel' tussen juli 1942 en maart 1944 101 tanks had uitgeschakeld; op 20 mei 1944 kreeg hij het Duitse Kruis in goud. Vanaf juni 1944 voerde hij een Tiger II aan, eerst in Normandië en vanaf oktober 1944 in Hongarije, tegen het offensief van het Rode Leger bij Debrecen.

Knispel groeide op in het Duitstalige grensgebied van Tsjechoslowakije, waar de spanningen tussen de Duitstalige minderheid en de Tsjechoslowaakse staat in de jaren dertig door de nazipropaganda werden aangewakkerd. Het Verdrag van München van 1938 gaf het Sudetenland aan Duitsland; in maart 1939 bezette Duitsland de rest van Bohemen en Moravië.

Aan het oostfront voerde Duitsland een rassenideologische vernietigingsoorlog, met massamoord op Joden, krijgsgevangenen en burgers. Zware tankbataljons als de Panzer-Abteilung 503 werden als 'brandweer' van front naar front gestuurd. De Duitse propaganda maakte van succesvolle tankbemanningen helden, en het Wehrmachtbericht noemde afzonderlijke militairen om het moreel te steunen.

Militair-historisch is Knispels loopbaan vooral een voorbeeld van de inzet van zware tankbataljons van Koersk tot Hongarije. Zijn naam werd pas na de oorlog bekend, toen populaire boeken over 'Panzerasse' hem als de succesvolste tankschutter van de oorlog presenteerden, met 168 vernietigingen (126 als richtschutter en 42 als commandant) en ongeveer 30 onbevestigde.

Historicus Roman Töppel ondervroeg zijn vroegere chef Alfred Rubbel, die stelde dat het in de Panzer-Abteilung 503 'niet gebruikelijk' was om vernietigde tanks te tellen of aan één soldaat toe te schrijven. Rubbel noemde meerdere beweringen van de auteur Franz Kurowski verzonnen, onder meer dat Knispel vier keer tevergeefs voor het Ridderkruis was voorgedragen. Ook verhalen over tankvernietigingen in 1941 zijn onwaarschijnlijk, omdat Knispel toen als radiotelegrafist was ingedeeld.

Op 28 april 1945, een dag na zijn bevordering tot Feldwebel, werd zijn Tiger II bij Vrbovec in Zuid-Moravië in een gevecht met Sovjettanks getroffen; de meegevoerde munitie ontplofte. Knispel stond in het torenluik en liep door een granaatscherf een zware hoofdwond op. Zijn bemanning bracht hem naar een veldhospitaal, waar hij twee uur later overleed, tien dagen voor het einde van de oorlog in Europa.

In 2012 lokaliseerden Tsjechische amateurhistorici zijn begraafplaats; in april 2013 vonden archeologen van het Moravisch Museum zijn resten met die van andere Duitse soldaten bij de kerk van Vrbovec, herkend aan zijn identiteitsplaatje. Op 12 november 2014 werd hij door de Duitse oorlogsgravendienst op de Duitse militaire begraafplaats van het Centrale Kerkhof van Brno herbegraven. Zijn naoorlogse reputatie als 'tankaas' geldt onder historici als grotendeels onbewezen.