Hatsjepsoet

Hatsjepsoet werd omstreeks 1507 v.Chr. geboren (schattingen voor haar geboortejaar verschillen) als oudste dochter van Thoetmosis I en diens Grote Koninklijke Echtgenote Ahmose. Na de dood van haar vader trouwde zij, naar schatting rond haar veertiende of vijftiende jaar, met haar halfbroer Thoetmosis II, die hem als farao opvolgde.

Het paar kreeg ten minste één dochter, Neferure. Als koningsvrouw droeg Hatsjepsoet de titel Godsvrouw van Amon, een religieuze functie in Thebe. Over haar jeugd en opleiding zijn nauwelijks gegevens bewaard; wat bekend is over haar afkomst komt vooral uit inscripties die tijdens haar eigen regering zijn aangebracht en dus propagandistisch gekleurd zijn.

Na de dood van Thoetmosis II, omstreeks 1479 v.Chr., werd zijn jonge zoon Thoetmosis III koning en trad Hatsjepsoet op als regentes. Uiterlijk in het zevende regeringsjaar van Thoetmosis III (ca. 1472 v.Chr.) nam zij de volledige koningstitulatuur aan. Zij telde haar regeringsjaren vanaf zijn troonsbestijging en regeerde als senior medekoning naast hem.

Rond haar negende regeringsjaar (ca. 1470 v.Chr.) zond zij een expeditie naar het land Punt. Reliëfs in haar dodentempel tonen de reis en de handel in onder meer mirre, wierook en andere kostbaarheden; de schepen brachten ook levende mirreboompjes mee. De ligging van Punt is omstreden en wordt gezocht rond de zuidelijke Rode Zee, in Oost-Afrika en/of Zuid-Arabië.

Zij liet in heel Egypte bouwen. In Karnak verrezen onder meer de Rode Kapel en obelisken; haar bekendste monument is het terrassentempelcomplex bij Deir el-Bahari, mogelijk ontworpen met Senenmut of Hapuseneb. In haar teksten verwijst zij naar een goddelijke geboorte en een orakel van Amon die haar koningschap legitimeerden.

Egypte had zich in de vroege 18e dynastie hersteld van de bezetting door de Hyksos. Handelsroutes die toen waren verstoord, werden hersteld. De tempel van Amon in Karnak groeide uit tot een religieus en economisch centrum, met invloedrijke priesters en ambtenaren die tot haar kring behoorden.

Het koningschap was een mannelijk ambt met een sterk mannelijke symboliek; vrouwelijke koningen waren zeldzaam, zoals Sobekneferu in de 12e dynastie. Hatsjepsoet liet zich afbeelden met koninklijke kleding en een valse baard, terwijl teksten vaak vrouwelijke vormen gebruikten. Deze beelden worden als symbolisch gezien en niet als bewijs van haar werkelijke uiterlijk.

Haar regering wordt beschreven als een periode van welvaart en relatieve vrede, met veel bouwprojecten en herstel van handelscontacten. Hoge functionarissen zoals Senenmut en Hapuseneb bekleedden prominente posities. Volgens sommige Egyptologen verwierf de hofelite onder haar bewind veel macht en rijkdom.

Over militaire optredens is weinig zeker. De bronnen vermelden vooral de handelsexpeditie naar Punt; tochten naar Byblos en de Sinaï zijn nauwelijks gedocumenteerd en campagnes in Nubië en Kanaän zijn mogelijk maar niet bewezen. Haar bouwwerken, vooral bij Deir el-Bahari, bepalen daarom grotendeels het beeld van haar regering.

De laatste datering van Hatsjepsoet als farao is jaar 20 van Thoetmosis III (ca. 1460 v.Chr.); in jaar 22 (ca. 1458 v.Chr.) regeerde hij alleen, wat samenvalt met haar overlijden. Waarschijnlijk werd zij begraven in graf KV20 in de Vallei der Koningen. Een mummie (KV60A) werd in 2007 als de hare aangewezen; die identificatie is omstreden.

Aan het einde van de regering van Thoetmosis III en onder zijn zoon Amenhotep II werden haar namen en beelden op veel plaatsen uitgebeiteld, beelden gebroken en begraven en monumenten ommuurd. De motieven worden betwist: persoonlijke wrok (een oudere hypothese), het veiligstellen van de opvolging, het uitwissen van het precedent van een vrouwelijke koning, of rituele buitengebruikstelling.

Negentiende-eeuwse Egyptologen begrepen de teksten van Deir el-Bahari aanvankelijk niet, omdat een koning met vrouwelijke werkwoordsvormen werd genoemd; dit leidde tot het 'Hatsjepsoet-probleem' over de opvolging in de vroege 18e dynastie. Het beeld bij dit dossier, in het Metropolitan Museum of Art, komt uit Deir el-Bahari.