Elon Musk

Elon Reeve Musk werd op 28 juni 1971 geboren in Pretoria, toen in de provincie Transvaal van het apartheidsland Zuid-Afrika. Zijn vader Errol was ingenieur en vastgoedontwikkelaar; zijn moeder Maye Haldeman, geboren in Canada, werkte als model en diëtiste. Na de scheiding van zijn ouders woonde hij grotendeels bij zijn vader. Hij ging in Pretoria naar school, onder meer aan Pretoria Boys High School.

Via zijn moeder had Musk de Canadese nationaliteit; in juni 1989 vertrok hij naar Canada en vermeed zo de Zuid-Afrikaanse dienstplicht. Hij studeerde vanaf 1990 aan Queen's University in Kingston en stapte in 1992 over naar de University of Pennsylvania, die hem graden in economie en natuurkunde toekende. In 1995 werd hij toegelaten tot een promotieopleiding aan Stanford, maar hij begon daar niet en koos voor het ondernemerschap.

Musk richtte in 1995 met zijn broer Kimbal Zip2 op, dat online stadsgidsen voor kranten maakte en in februari 1999 voor 307 miljoen dollar aan Compaq werd verkocht. Daarna was hij medeoprichter van X.com, dat in 2000 fuseerde met Confinity; Musk werd later dat jaar als topman vervangen. Het bedrijf ging verder als PayPal en werd in 2002 door eBay gekocht.

Met de opbrengst stichtte hij in 2002 SpaceX, met als doel de kosten van ruimtevaart te verlagen. Na drie mislukte lanceringen bereikte de Falcon 1 in 2008 een baan om de aarde; kort daarna kreeg SpaceX een NASA-contract voor de bevoorrading van het ISS. In 2015 landde voor het eerst een eerste trap van een Falcon 9, in 2020 bracht de Crew Dragon als eerste privéruimteschip astronauten naar het ISS, en vanaf 2019 bouwde SpaceX het Starlink-satellietnetwerk voor internet.

Bij Tesla, in 2003 opgericht door Martin Eberhard en Marc Tarpenning, werd Musk in 2004 hoofdinvesteerder en voorzitter en in 2008 topman. Na de Roadster (2008) volgden onder meer de Model S (2012) en de goedkopere Model 3 (2017). Daarnaast was hij medeoprichter van OpenAI (2015), dat hij later verliet, en van het neurotechnologiebedrijf Neuralink (2016), en richtte hij The Boring Company (2017) en het AI-bedrijf xAI op.

Musk begon zijn loopbaan tijdens de internetbubbel van de late jaren negentig, toen durfkapitaal in Silicon Valley snelle groei van nieuwe bedrijven mogelijk maakte. Na het einde van het spaceshuttleprogramma in 2011 liet NASA het vervoer naar het ISS steeds meer over aan commerciële partijen, en klimaatbeleid met subsidies en emissieregels gaf elektrische auto's een economische basis.

In de jaren 2010 en 2020 werden sociale media een centrale politieke arena, met felle debatten over moderatie, vrijheid van meningsuiting en desinformatie. De Amerikaanse politiek polariseerde sterk, en tegelijk ontstond een wedloop rond kunstmatige intelligentie. In deze omgeving kregen individuele ondernemers met miljoenen volgers een ongekende invloed op het publieke debat.

Herbruikbare raketten verlaagden de lanceerkosten en maakten SpaceX tot de belangrijkste lanceerder ter wereld. Starlink leverde internet in afgelegen gebieden en tijdens de Russische inval in Oekraïne, al leidde Musks weigering om Starlink boven de Krim te activeren voor een Oekraïense aanval op de Russische vloot tot kritiek. Tesla's succes dwong gevestigde autofabrikanten hun overstap naar elektrische auto's te versnellen.

Na de overname van Twitter in 2022 ontsloeg Musk een groot deel van het personeel, versoepelde hij de moderatie en voerde hij betaalde verificatie in; onderzoekers en adverteerders signaleerden meer haatberichten op het platform. In 2024 werd hij de grootste donor van de Amerikaanse presidentsverkiezingen, en als leider van DOGE stuurde hij in 2025 aan op grote bezuinigingen, onder meer bij het ontwikkelingsagentschap USAID, wat veel protest opriep. In mei 2025 verliet hij de regering, waarna hij in een publieke ruzie met Trump verwikkeld raakte.

Bewonderaars zien Musk als de ondernemer die ruimtevaart en elektrisch rijden in een stroomversnelling bracht. Critici wijzen op zijn impulsieve bedrijfsvoering en zijn gebruik van sociale media. Zo legden de Amerikaanse beurswaakhond SEC en Musk in 2018 een zaak over zijn tweets over de financiering van een beursexit van Tesla bij met een boete van 20 miljoen dollar voor zowel Musk als Tesla, en moest hij drie jaar als voorzitter van Tesla terugtreden.

Zijn uitlatingen hebben herhaaldelijk tot beschuldigingen van onder meer antisemitisme, racisme en het verspreiden van desinformatie geleid. De Anti-Defamation League en het Witte Huis veroordeelden in 2023 zijn opmerkingen over George Soros en Joodse gemeenschappen; Musk noemt zichzelf 'pro-Semitisch'. Een gebaar in zijn toespraak na Trumps tweede inauguratie in januari 2025 werd door velen als nazi- of fascistische groet opgevat; de Anti-Defamation League oordeelde anders dan andere Joodse organisaties, en Musk wees de beschuldigingen af als 'vuile trucs'. Omdat hij nog leeft en actief is, is elk historisch oordeel voorlopig.