Edmund Hillary

Edmund Hillary werd op 20 juli 1919 geboren in Auckland, als zoon van Percival (Percy) Hillary en Gertrude Clark. Zijn vader, een oud-soldaat uit de Eerste Wereldoorlog, werkte als journalist en imker. In 1920 verhuisde het gezin naar Tuakau, ten zuiden van Auckland, waar zijn vader land kreeg als teruggekeerde soldaat. Hillary bezocht de lagere school in Tuakau en daarna de Auckland Grammar School.

Op zestienjarige leeftijd raakte hij na een schoolreisje naar de Mount Ruapehu geïnteresseerd in bergbeklimmen. Hij studeerde aan Auckland University College en werkte met bijen. Zijn eerste grote beklimming was in 1939 de Mount Ollivier bij Aoraki/Mount Cook. In de Tweede Wereldoorlog diende hij als navigator in de Royal New Zealand Air Force en raakte in 1945 op de Salomonseilanden gewond bij een ongeluk.

Na de oorlog klom Hillary in de Zuidelijke Alpen van Nieuw-Zeeland; in januari 1948 beklom hij met anderen de zuidgraat van Aoraki/Mount Cook. In 1951 nam hij deel aan een Nieuw-Zeelandse expeditie naar de centrale Himalaya en aan een Britse verkenning van de zuidflank van de Everest onder Eric Shipton, in 1952 aan een poging op de Cho Oyu.

In 1953 maakte hij deel uit van de negende Britse Everest-expeditie onder John Hunt, een onderneming van ruim vierhonderd mensen, onder wie 362 dragers en twintig sherpa-gidsen. Nadat Tom Bourdillon en Charles Evans de zuidtop hadden bereikt zonder de hoofdtop te halen, bereikten Hillary en Tenzing Norgay op 29 mei omstreeks 11.30 uur de top. Zij bleven er ongeveer een kwartier.

Van 1955 tot 1958 leidde hij het Nieuw-Zeelandse deel van de Commonwealth Trans-Antarctic Expedition onder Vivian Fuchs. Zijn team bouwde Scott Base; op 4 januari 1958 bereikte hij de Zuidpool over land met tractoren. In latere jaren volgden onder meer een jetbootexpeditie de Ganges op (1977) en in 1985 een landing op de Noordpool.

Na de Tweede Wereldoorlog hadden expedities een sterke symbolische waarde. Britse teams probeerden sinds 1921 de Everest te beklimmen. In 1949 sloot het Chinees bestuurde Tibet de oude noordelijke route, en Nepal liet slechts een of twee expedities per jaar toe, waardoor de zuidelijke route belangrijk werd.

De expeditie van 1953 viel samen met de kroning van koningin Elizabeth II op 2 juni 1953; het nieuws bereikte Groot-Brittannië rond die dag en Hillary werd tot ridder geslagen. Rond het Internationaal Geofysisch Jaar (1957–1958) stond ook Antarctica in de belangstelling van wetenschappelijke en nationale expedities.

De Himalayan Trust, die Hillary in 1960 oprichtte, bouwde samen met sherpagemeenschappen in de Khumbu-streek meer dan twintig scholen (de eerste, in Khumjung, opende in juni 1961), ziekenhuizen en klinieken, bruggen en waterleidingen. In 1964 kwam bij Lukla een luchtstrip, die de toegang tot de Everest-regio verbeterde. Sinds 2008 heet het vliegveld Tenzing–Hillary Airport.

Hillary werd in 1953 tot ridder geslagen en kreeg in 1995 de Orde van de Kousenband. Van 1985 tot 1988 was hij Nieuw-Zeelands hoge commissaris in India (tevens in Bangladesh) en ambassadeur in Nepal. In 2003 werd hij ereburger van Nepal. Sinds 1992 staat zijn portret op het Nieuw-Zeelandse bankbiljet van vijf dollar.

Over de volgorde bij de top bestaat een bekende kwestie. In 1953 presenteerden Hillary en Tenzing de beklimming als gezamenlijke prestatie van de hele expeditie; leider John Hunt verklaarde dat zij de top samen, als team, hadden bereikt. In zijn autobiografie van 1955, opgetekend door James Ramsey Ullman, schreef Tenzing dat Hillary als eerste voet op de top zette.

Hillary overleed op 11 januari 2008 in Auckland aan hartfalen, 88 jaar oud, en kreeg op 22 januari 2008 een staatsbegrafenis. Zijn eerste vrouw Louise en dochter Belinda kwamen in 1975 om bij een vliegtuigongeluk bij Kathmandu, op weg naar hem in Phaphlu, waar hij een ziekenhuis hielp bouwen. De Himalayan Trust bestaat nog.